Geografski polozaj i karakteristike Skadarskog jezera

Skadarsko jezero nalazi se  u zetsko–skadarskoj ravnici i jednim dijelom pripada Barskoj, a drugim Podgorickoj opstini. Zivopisno i po mnogo cemu jedinstveno ono je sa 391 km2 najvece jezero na Balkanskom poluostrvu.  Nalazi se na svega dvadesetak minuta udaljenosti automobilom od Jadranskog mora, kroz skoro izgradjeni tunel Sozina. Rijekom Bojanom, Skadarsko jezero zadrzava kontakt sa Jadranom, uprkos lancu visokih planina koje ga okruzuju. 2/3 jezera Skadarskog jezera pripada Crnoj Gori dok se 1/3 nalazi na teritoriji Republike Albanije. Crnogorski dio jezera sa obalom, povrsine 40.000 ha, proglasen je Nacionalnim parkom 1983. godine.

Ono po cemu se Skadarsko jezero razlikuje od ostala tri crnogorska nacionalna parka je cinjenica da posjeduje izuzetno bogastvo ornitofaune i ihtiofaune kao i bujnu vegetaciju mocvarnog tipa. Skadarsko jezero predstavlja jedan od najinteresantnijih biotopa ovog podrucja.

Ono je i kriptodepresija, sto znaci da se neki djelovi njegovog dna nalaze ispod nivoa mora. Takva mjesta nazvana su oka. Na podrucju Skadarskog jezera ima ih oko trideset Najdublje takvo “oko“ zove se Radus i dubine je 60 metara, pa je zbog toga jako poznato kao podrucje bogato ribom, a prema nekim podacima ono je cak i dublje, dok je prosjecna dubina jezera oko 6 metara. Osim ovog “oka” tu su jos Karuc sa 28 metara dubine, Volac sa 24 metra, Krnjicko oko sa 24 m, Djurovo oko, Kaludjerovo oko, Bazagursko oko, Bljaca, Vaskaund i jos neka.

Tokom ljeta povrsina Skadarskog jezera iznosi 370 km2, tokom zime je ta povrsina 540 km2, dok je povrsina jezera u prosjeku 475 km2. Dubina vodenog basena, pri niskom vodostaju, iznosi 8m. Jezero je 44 km dugo, a najveca sirina iznosi 13 km. Vodenu povrsinu cine slobodne vode (91%) , i plicaci sa flotantnom vegetacijom (9%), a uz plitku sjevernu obalu nastavlja se pojas mocvara sa povrsinom od oko 22 km2.

Samo Jezero sacinjavaju prostorno prepoznatljive cjeline a to su:

  • Veliko blato
  • Malo blato,
  • Vucko blato,
  • Potopljena dolina Rijeke Crnojevica,
  • Hotski zaliv i
  • Basen Gornjeg blata.

Skadarsko jezero pripada protocnom tipu jezera. Skadarsko jezero predstavlja izuzetnu hidrolosku pojavu i znacajan fizicko-geografski fenomen . Najvecu kolicinu vode, oko 62%, unosi rijeka Moraca sa svojim pritokama Zetom i Cijevnom. Sa svojom hladnom vodom sa ogoromnim kolicinama taloga ona ima velik uticaj na providnost kvalitet vode ovog jezera. Druge vece pritoke Skadarskog jezera su jos i Karatuna, Bazagurska rijeka, Rijeka Crnojevica i Orahovstica sa Crmnickom rijekom. Znacajne kolicine vode jezero dobija preko rijeka koje dreniraju zbijeni izdan Zetske ravnice. To su Mala Moraca, Tara, Plavnica, Zetica, Gostiljska rijeka, Pjavnik, Svinas, Mala Mrka, Velika Mrka, Kodrabutanska rijeka i Rujela. Sa karstnog terena, na podrucju od Albanske granice do Malog Blata, doticu mnogobrojni povremeni vodotoci. Najznacajniji podzemni vodotoci su oni koji se ulivaju u zalive Rijeke Crnojevica, Karuca, Sinjca i Hotskog zaliva. Jezero snabdijevaju vodom i brojni podvodni izvori – vrulje, sa oko 30%, a na vodostaj jezera takodje uticu i brojni planinski izvori kao i kisne padavine. Rijeka Bojana je jedina otoka Skadarskog jezera i kao sto smo vec rekli ona ga povezuje sa Jadranskim morem. Koncentracija fosfata u jezeru je prilicno niska, i slaba providnost jezera se pripisuje velikim kolicinama nanosa koje sa sobom donose pritoke. Voda u jezeru se u potpunosti promijeni dva do dva i po puta godisnje.

Skadarsko jezero je u proslosti predstavljalo veliku tektonsku potolinu, koja je nekada bila morski zaliv. Izdizanjem planina Tarabos i Rumija ovaj morski zaliv je odvojen od mora i time pretvoren u jezero. Stvaranjem rijeke Bojane jezero se povuklo i smanjilo, pa je pocelo liciti na mocvaru, zbog cega ga je i rimski isotoricar Tit Livije nazvao “mocvarom”, a nesto kasnije ilirsko pleme Labeata nazvalo ga je Labeatide palude. Ime Balta po prvi put nalazimo kod Popa Dukljanina, a slovensko stanovnistvo ga naziva Blato. Danasnje ime Skadarsko jezero dobilo je ime po albanskom gradu koje se nalazi na njegovoj obali.

Dio Skadarskog jezera koji pripada Barskoj opstini prostire se od mocvara ispod Komarna, zalivom Gjusenica, Vucjom gorom, uvalom Govedji brod, Tankim rtom, Virpazarskim zalivom, rtom Obide, obalom Seoca, Krnjica, Sestana i Krajine, pa sve do albanske granice. Duzina obale iznosi 76 km, od cega na ostrva otpada cak 15 km. Pristupacne obale za razvoj turizma ima samo 3 km ili oko 5%. Obala je strma, kamenita i nepristupacna sa kopnene strane, jer skoro da nema puteva uz obalu, sa mnogobrojnim poluostrvima, zalivima, zatonima, uvalama, ritovima i nizom manjih i vecih plaza.

Jezero ima velik broj zaliva i zatona koji sluze kao pristani, ili kako ih mjestani zovu – limani, iznad koji se dizu naselja. Iznad obale Jezera, od Virpazara do albanske granice, nalazi se dio Crmnickog polja do zaseoka Krnjice, Sestana do sela Bobovista i Krajine do sela Ckla.

Izmedju Milovica zaliva i Zabeskog zaliva nalaze se novi kanal (ljetnji) i kanal Virpazar (zimski) duzine 2,3 km, dubine 2,5m, koji sluze za ulazak camaca i brodova do pristanista Virpazar. Jugoistocno su ostrvo Grmozur i Godinjski zaliv sa plazom Lucice.

Od Godinjskog zaliva, obala se pruza pravcem zapad – istok prema uvali Pristan, na kojoj se nalazi plaza Pjesacac. Brdo Strbina odvaja ovu uvalu od uvale Radus, sa Seocanskim limanom ispred koga se nalazi najjaca vrulja u Skadarskom jezeru – oko Radus. Najisturenija tacka u ovom dijelu jezera je Petrova ponta, a iza nje se nalazi uvala brod kao i Luka krnjicka, koja je oivicena hridima Buzmisa i Kuis. Slijedi brdo Olosmun, ispod koga je Podvrat, liman Dracevicana, pa Vucedabitski rt sa Vucedabitskim zalivom i ostrvima Veliko i Malo Starcevo. Ispod Sestana, u pravcu jezera, pruza se Sestanski rt sa Brijegom i Djuravackom uvalom. Izmedju Djuravacke i Muricke uvale sa izgradjenom pristanisnom obalom je Muricki rt, sa malim ostrvom Golubovo i ostrvima Velika i Mala Beska. Iznad Godinja, Djuravaca i Murica su vidikovci s kojih je jedinstven pogled na cijelu obalu.

Jugoistocno, ispod naselja Besa, nalazi se plaza, duga 490 m, a u blizini je malo jezero Pjajce, na nekih stotinjak metara od obale velikog jezera. Ispod sela Donji Murici je Muricka plaza sa bunarom ciste i hladne vode, duga 560 m, povrsine 3920 m2. To je najveca plaza na nasem dijelu jezera, nacinjena od sitnozrnog sljunka i pijeska, a voda je bistra, cista i topla. U neposrednoj blizini je ostrvo Gorica te Omerit ili poznatije kao Omerova Gorica.

Od uvale Besi prema Maciluckom rtu je uvala Maciluk, koja je duboko zasla u kopno i sluzi za drzanje camaca i cunova. Pred uvalom su ostrva Veliki i Mali Moracnik. U podnozju Bobovistanskih planina nalazi se uvala Bljaca sa pristanistem. Ispod sela Bobovista je Bobovicka uvala sa rtom i uvalom Vani i Skijeve, prema uvali Sjerci i istoimenom rtu. Na Gradacki rt nastavlja se Smokvicki sa pristanom Smokvice (Vani i Fikut), podvodnim izvorom Gradacko oko i ostrvom Gradac.

Od Koscelskog rta i Koscelske uvale jugoistocno se nalazi Marticki rt sa Martickom uvalom i pristanom za brodove. Stitarski liman okruzen je mnogobrojnim ostrvim – Velikom i Malom Tophalom sa vruljom Tophalsko oko, kao i Planikom (Alijina gorica), Vranicom, Dugom goricom, Bisagom i Plajskom goricom, kao i nizom bezimenih ostrva.

Skadarsko jezero dobija status Nacionalnog parka 1983 godine, a kao močvarno područje od međunarodnog značaja i stanište vodenih ptica u Ramsar listu uneseno je 1996 godine. Geografske koordinate Skadarskog jezera su: 19°03’ – 19°30’ istok i 42°03’- 42°21’ sjever. Poznato je da Skadarsko jezero ima preko 60 ostrvaca ili kako se oni jos u narodu zovu Gorice koja su vecimom obrasla divljim narom, lovorikom i bršljanom.

Na podruciju Barske opstine u predjelu Skadarskog jezera postoje brojna sela i nahije. Neka od njih su: Crmnica, mjesto koje ima oko 24 manja naselja, i koje je izuzetno poznato po vinu, i vinskim podrumima koji su tu stvoreni, potom Virpazar, koji je u proslosti bio poznat pod nazivom Vir koji je nekada bio saobracajni i trgovacki centar Crmnice, zatim Ostros, te Rijeka Crnojevića, malo ribarsko mjesto, nekada veoma velik i izuzetno znacajno pazarno mjesto kao i brojna druga sela.

Obala Skadarskoj jezera je razudjena i ima brojne uvale i zalive koji su veoma obrasli pojasom trske. Obale na juznom dijelu Skadarskoj jezera su sljunkovite. Neke od plaza su; plaza Lucice u Godinjskom zalivu, plaza Pjesacac, Muricka plaza koja je ujedno i najveca plaza na ovom jezeru, 560 metara, plaza ispod naselja Besa, 490 metara duga, uvala Pristan i mnoge druge plaze.

U Predjelu Skadarskog jezera brojni su vidikovci koji se u njavecem broju nalaze iznad Godinja, Đuravaca i Murića sa kojih se pruža jedinstveni pogled na cijelu obalu i panoramu jezera

Od ornitoloskih rezervata tu su: Manastriska Tapija, Grmozur, Crni Zar, Panceva Oka, Manastirski Vrbis, dok su rezervati ihtiofaune podvodni izvori i plaza Murici.

Habitati koje imamo na Skadarskom jezeru su: 22.500 hektara vodenih povrsina; 7.800 hektara vodom pokrivene povrsine tokom citave godine; 5.200 hektara plavne povrsine; 12.500 hektara brds i stijena na juznoj obalskoj zaravni kao i stjenovita ostrva, i 812, 8 hektara ornitoloskih rezervata.

Sto se tice klime ona je submediteranska sa blagim i kisnim zimama. Prosjecna temperature vode u Januaru je 7, 3 C°. Ljeta su suva i vrela sa maksimalnom temperaturom od preko 40 C°, a temperature vode prelazi 27–mi podiok. Prosjecna temperatura vazduha na godisnjem nivou je 14.9 C°.

Vise o Skadarskom jezeru

Lokacija

Flora i Fauna

Kulturno nasledje

Turizam

© 2005-2016 Visit Montenegro. All rights reserved. VISIT-MONTENEGRO.com® is private web project. Visit Montenegro is supported by BritishDotCom ltd